با تأييدات خداوند متعال و با استعانت از حضرت ولي عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف جلسه دفاعیه سرکارخانم سعیده دریجانی با موضوع "تحلیل ادبی،اجتماعی آیه 199سوره لقمان باتاکید برکاربست های معاصر" مورخ 1405/08/26ساعت 10:30 در مرکز آموزشهای غیرحضوری به صورت ويدئو كنفرانس با حضور و مشارکت فعال همه اعضای هیأت محترم داوران برگزار گردید.
چکیده
آیۀ ۱۹۹ سورۀ اعراف با سه فرمان بنیادین «خُذِ الْعَفْوَ»، «وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ» و «وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ» جامعترین آموزههای قرآنی در حوزۀ اخلاق فردی و اجتماعی را بیان میکند. الگویی منسجم برای ساماندهی روابط انسانی ارائه میدهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ادبی، روایی و اجتماعی این آیه و تبیین دلالتهای تفسیری، برای استخراج الگویی قرآنی در تنظیم تعاملات انسانی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده، اطلاعات از طریق مطالعۀ کتابخانهای، تفاسیر معتبر شیعه و اهل سنت، منابع روایی، آثار لغوی، پژوهشهای مرتبط گردآوری شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد ساختار ادبی و بلاغی آیه با سه فعل امر متوالی، الگویی تدریجی و هدفمند در مدیریت روابط انسانی ترسیم میکند. بررسی روایات تفسیری نشان داد مفاهیم عفو، عرف و اعراض از جاهلان در سیرۀ اسلامی، اصولی کاربردی برای اصلاح فردی، هدایت اجتماعی و مدیریت تعارضات است. همچنین تحلیل اجتماعی آیه نشان داد که «عفو» زمینهساز کاهش تنشها و تقویت همبستگی اجتماعی، «امر به عرف» عامل گسترش ارزشهای اخلاقی و هنجارهای مطلوب اجتماعی، و «اعراض از جاهلان» راهبردی حکیمانه برای جلوگیری تشدید نزاعها و حفظ کرامت انسانی است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که این سه دستور، منظومهای هماهنگ برای تحقق اخلاق اجتماعی، ارتقای مدارای اجتماعی و ساماندهی روابط انسانی ارائه میکنند. برایناساس، آیۀ ۱۹۹ سورۀ اعراف را میتوان منشوری جامع در اخلاق ارتباطی و مدیریت تعاملات اجتماعی دانست که افزون بر تبیین اصول بنیادین روابط انسانی در جامعۀ اسلامی، قابلیت بهرهبرداری در مواجهه با چالشهای ارتباطی و اجتماعی جوامع معاصر را نیز دارد.
کلیدواژه ها: عفو، عرف، اعراض، جاهلان، اخلاق اجتماعی
