پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده 

پژوهش حاضر به بررسی نقش قاعده فقهی لاضرر در احکام و قوانین مرتبط با محیط زیست می‌پردازد . این قاعده که بر اساس حدیث نبوی «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» شکل گرفته ، هر نوع ضرررسانی به دیگری را نامشروع می‌داند . هدف اصلی تحقیق ، تعیین جایگاه این قاعده در دو حوزه‌ی کلیدی است : نخست ، پیشگیری از تخریب و آلودگی محیط زیست ، و دوم ، جبران خسارات زیست‌محیطی وارده . فرضیه‌ی پژوهش این است که با پذیرش قاعده‌ی لاضرر به عنوان یک اصل شرعی ، می‌توان هم از اقدامات مخرب زیست‌محیطی جلوگیری کرد و هم عاملان خسارت را ملزم به جبران زیان‌های وارده نمود . از آنجا که سوءمدیریت منابع طبیعی و فقدان قوانین مدون و بازدارنده در این زمینه ، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به محیط زیست وارد کرده ، استناد به این قاعده برای حمایت از حقوق بنیادین بشر و نسل‌های آینده ضروری به نظر می‌رسد . یکی از مهم‌ترین راهکارهای حمایتی ، بهره‌گیری از قاعده‌ی لاضرر به عنوان مبنا و معیاری فقهی-حقوقی برای برخورد با جرائم زیست‌محیطی است . پژوهش  حاضر با روش توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد که این قاعده می‌تواند به عنوان ابزاری کارآمد در نظام فقهی و حقوقی برای مقابله با تخریب طبیعت و الزام به جبران خسارات عمل کند . 

 

کلیدواژه ها : قاعده لا ضرر، احکام، محیط زیست