پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

این پژوهش به بررسی و تحلیل اختلاف نظر فقهی پیرامون «تعدد اغسال میّت» (تکرار شستشوی میّت) در فقه اسلامی، با تمرکز بر استخراج مبانی هر مذهب، پرداخته است. سؤال اصلی این است که مبنای فقهی شافعیه در وجوب تثلیث و مقایسه آن با دیدگاه مذاهب دیگر (حنفیه، مالکیه، و امامیه) که بر وجوب غسل واحد تأکید دارند، چیست و این اختلاف چه تأثیری بر ماهیت حکم دارد. هدف این تحقیق، تبیین دقیق مبانی اصولی و نقلی هر مذهب در تعیین کمّیت غسل میّت، و شناسایی محور مشترک فقهی در این مسئله، یعنی حفظ کرامت میّت، می‌باشد.روش تحقیق حاضر، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کتابخانه‌ای و استنباط فقهی است. داده‌ها از طریق بررسی متون فقهی، تفسیری، و حدیثی معتبر مذاهب اربعه و فقه امامیه، با تأکید بر دیدگاه‌های اصولی فقهای متأخر (مانند نووی و قرطبی) گردآوری و مورد مقایسه قرار گرفته است. نتایج نشان داد که اصل وجوب غسل میّت، حکمی متفق‌علیه در فقه اسلامی محسوب می‌شود که مبنای قرآنی (طهارت) داشته و توسط سنت قطعی شده است. اختلاف اصلی در مرحله تعدد و کیفیت است:شافعیه: با استناد به ظاهر برخی روایات (مانند حدیث ام عطیه)، تثلیث (سه بار شستن) را شرط صحت وجوب غسل در صورت امکان می‌دانند. حنفیه و مالکیه: تثلیث را مستحب مؤکد دانسته و یک غسل جامع را برای تحقق فریضه کفایت می‌دانند. فقه شیعه، ضمن تأکید بر وجوب غسل واحد، تثلیث را نیز به عنوان شرط در صحت و بعضا سنت مؤکد مورد پذیرش قرار می‌دهد، اما آن را شرط صحت نمی‌داند. اختلاف در تعداد غسل‌ها، اختلافی در درجه تأکید بر کمال سنت است، نه در اصل حکم. در بعض موارد فقه شیعه در این زمینه، از نظر تحقق اجزاء، به مذاهب حنفی و مالکی نزدیک‌تر است تا دیدگاه شافعیه در اشتراط عدد.

 

کلیدواژه ها: غسل میّت، تعدد غسل، تثلیث، فقه امامیه، فقه شافعی، فقه حنفی، فقه مالکی، وجوب غسل، سنت