با تأييدات خداوند متعال و با استعانت از حضرت ولي عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف جلسه دفاعیه سرکار زهرا پسرکلو با موضوع" نماز جمعه احکام و آداب فقهی آن" مورخ 1405/06/17ساعت 11:00 در مرکز آموزشهای غیرحضوری به صورت ويدئو كنفرانس با حضور و مشارکت فعال همه اعضای هیأت محترم داوران برگزار گردید.
چکیده
نماز جمعه از مهمترین شعائر عبادی ـ سیاسی اسلام و از جلوههای برجسته وحدت و همبستگی مسلمانان به شمار میرود که در قرآن کریم و روایات معصومان(ع) بر اقامه و فضیلت آن تأکید شده است. این نماز افزون بر جنبه عبادی، دارای کارکردهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بوده و در تقویت روحیه وحدت اسلامی، اصلاح و تزکیه فردی و اجتماعی، آموزش معارف دینی و حفظ شعائر اسلامی نقش دارد. با وجود جایگاه مهم نماز جمعه، بخش قابل توجهی از پژوهشهای فقهی موجود به بررسی اصل وجوب، شرایط صحت، احکام و فضائل آن اختصاص یافته و آداب فقهی مربوط به امام جمعه و نمازگزاران بهصورت مستقل و جامع کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. ازاینرو، مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین آداب فقهی نماز جمعه از منظر فقه امامیه و بررسی آداب اختصاصی امام جمعه و نمازگزاران است. اهمیت این پژوهش از آن جهت است که شناخت آداب فقهی نماز جمعه میتواند به اقامه صحیحتر این شعیره الهی و بهرهمندی بیشتر از آثار عبادی، تربیتی، اجتماعی و سیاسی آن کمک کند. همچنین، تبیین منسجم این آداب، با توجه به نقش نماز جمعه در حفظ وحدت و اقتدار جامعه اسلامی، دارای اهمیت علمی و کاربردی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین آداب فقهی امام جمعه و نمازگزاران جمعه انجام شده و از نظر هدف، توسعهای و از نظر روش، توصیفی است. دادههای پژوهش با مراجعه به منابع کتابخانهای، متون فقهی و روایی و گردآوری مطالب مرتبط به شیوه فیشبرداری فراهم و تحلیل شده است. ساختار پژوهش در سه فصل تنظیم شده است. فصل نخست به کلیات و مفاهیم اختصاص دارد و در سه گفتار، طرح تحقیق، مفهومشناسی و اهمیت و فضائل نماز جمعه را بررسی میکند. در این فصل، ضمن تبیین مفاهیم اساسی مرتبط با موضوع، جایگاه نماز جمعه و آثار و فضائل آن در منابع دینی مورد توجه قرار میگیرد. فصل دوم به «آداب مخصوص امام جمعه» اختصاص یافته و آداب و شیوههای رفتاری و عملی امام جمعه را در فرآیند اقامه نماز و ایراد خطبهها بررسی میکند. فصل سوم نیز با عنوان «آداب مخصوص نمازگزاران جمعه»، وظایف و آداب فقهی نمازگزاران را پیش و هنگام حضور در نماز جمعه تبیین مینماید. در خاتمه نیز مهمترین یافتههای پژوهش جمعبندی و نتیجهگیری میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که برای امام جمعه آدابی همچون آمادگی خطیب، آراستگی و طهارت، جلوس بر منبر، سلام به نمازگزاران، استقبال و تکیه بر سلاح، جلوس میان دو خطبه و قیام هنگام ایراد خطبهها در منابع فقهی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین، از مهمترین آداب نمازگزاران میتوان به آمادگی برای حضور، غسل جمعه، استماع خطبهها، رعایت سکوت و نظم صفوف اشاره کرد. بر این اساس، آداب فقهی نماز جمعه مجموعهای از رفتارها و الزامات مرتبط با امام جمعه و نمازگزاران است که رعایت آنها در تحقق شایستهتر این عبادت و دستیابی به آثار و اهداف آن نقش دارد.
کلیدواژه ها: نماز جمعه، آداب فقهی، امام جمعه، نمازگزاران، فقه امامیه
