پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

 پدیده‌ی پرخاشگری از مهم‌ترین آسیب‌های اخلاقی، روانی و اجتماعی در جوامع انسانی به شمار می‌رود که با تضعیف روابط اجتماعی، از میان بردن اعتماد متقابل و ایجاد ناامنی در جامعه، تهدیدی جدی برای کرامت انسانی محسوب می‌شود. از دیدگاه اسلام، انسان موجودی عاقل و دارای اختیار است که باید هیجانات خود را در پرتو ایمان و عقل مهار کند. قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع) نه تنها پرخاشگری را رفتاری ناپسند و برخاسته از ضعف ایمان، خودخواهی و جهل می‌دانند، بلکه برای کنترل آن راهکارهایی همه‌جانبه و نظام‌مند ارائه کرده‌اند.در فصل دوم، عوامل درونی و بیرونی پرخاشگری همچون ضعف ایمان، حسد، تکبر، محیط خانوادگی ناسالم و معاشرت‌های نادرست مورد بررسی قرار گرفته و پیامدهای فردی و اجتماعی آن مانند سقوط اخلاقی، طرد اجتماعی و زوال امنیت اجتماعی تحلیل شده است. فصل سوم به راهکارهای اخلاقی و شناختی قرآن اختصاص دارد؛ از جمله تفکر در عواقب خشم، کظم غیظ، حلم، عفو، صبر و پرهیز از عوامل تحریک‌کننده‌ی خشم که همگی در آیات قرآن مورد تأکید قرار گرفته‌اند. در فصل چهارم، روایات اهل‌بیت(ع) به‌عنوان مکمل آموزه‌های قرآنی بررسی شده و روش‌های شناختی و اخلاقی مهار خشم در قالب توصیه‌های رفتاری و تربیتی تحلیل گردیده است. فصل پنجم به روش‌های تربیتی و رفتاری مهار پرخاشگری درروایات پرداخته واصولی همچون تغییر وضعیت بدنی، سکوت، ترک موقعیت تنش‌زا، مدارا و الگوگیری از رفتار والدین را به‌عنوان ابزارهای کنترل خشم معرفی می‌کند.در فصل پایانی، نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از منظر اسلام، کنترل پرخاشگری تنها یک توصیه اخلاقی فردی نیست، بلکه نظامی جامع و هماهنگ از معرفت، اخلاق، تربیت و رفتار است که می‌تواند زمینه‌ساز آرامش فردی و سلامت روانی و اجتماعی گردد. 

 

کلیدواژه ها: پرخاشگشری، کنترل خشم، اخلاق اسلامی، قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع)، تربیت دینی