با تأييدات خداوند متعال و با استعانت از حضرت ولي عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف جلسه دفاعیه سرکار خانم لیلا اسماعیل زاده شلتوک آبادی با موضوع "بررسي مفهومي و مصداقي لقمه حرام از ديدگاه آيات و روايات" مورخ 1404/10/01 ساعت 09:00 در مرکز آموزشهای غیرحضوری به صورت ويدئو كنفرانس با حضور و مشارکت فعال همه اعضای هیأت محترم داوران برگزار گردید.
چکیده
مسئله حلال و حرام، یکی از بنیادیترین آموزههای قرآن و روایات است که تأثیر مستقیم آن بر حیات فردی و اجتماعی بارها مورد تأکید قرار گرفته است. لقمه حرام، بهعنوان هرگونه مال یا غذای بهدستآمده به شیوه نامشروع، افزون بر بُعد فقهی، دارای بار اخلاقی و اجتماعی عمیقی است که بر سلامت معنوی و رفتار اجتماعی افراد اثرگذار میباشد. در فضای پیچیده اقتصادی و اجتماعی معاصر، شناخت دقیق مفهوم و مصادیق آن ضروریتر از گذشته به نظر میرسد.این پژوهش با هدف بررسی مفهومی و مصداقی لقمه حرام از منظر آیات قرآن و روایات معصومین (ع) انجام شد. در بخش مفهومی، با تحلیل واژگانی همچون «حرام»، «اکل خبیث» و «محظورات الهی»، روشن گردید که حرمت لقمه حرام بر ترکیب همزمان معیارهای عرفی، اخلاقی و وحیانی استوار است. در بخش مصداقی، با استناد به متون وحی و سنت، مواردی همچون رشوه، فریب و دروغ در معاملات، غش و کمفروشی، سرقت، غصب و تصرف در اموال یتیم بهعنوان نمونههای بارز اکل مال به باطل شناسایی و تبیین گردید. سوال اصلی در این پژوهش این است که مفاهیم و مصادیق لقمه حرام در آیات و روایات چیست؟روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانهای است. دادهها از طریق بررسی و تحلیل آیات قرآن، تفاسیر معتبر، مجموعههای حدیثی و منابع فقهی و اخلاقی استخراج شده و سپس با رویکرد تحلیلی، دستهبندی و تفسیر گردید.یافتهها نشان داد که مفهوم لقمه حرام در قرآن و سنت، مرزهای ثابت و روشنی دارد اما مصادیق آن در طول زمان قابلیت گسترش و انطباق با شرایط نوپدید را دارند. این پدیده آثار فردی چون قساوت قلب و سلب توفیق معنوی، و پیامدهای اجتماعی مانند تضعیف عدالت، نابودی اعتماد عمومی و گسترش فساد اقتصادی را به دنبال دارد. همچنین، پرهیز از شبهات و رعایت ورع، بهعنوان مهمترین راهکار پیشگیرانه در سبک زندگی اسلامی مطرح شد.
کلیدواژهها: لقمه حرام، قرآن کریم، روایات، مفهوم، مصداق، اکل مال به باطل.
