پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده 

وسوسه‌های شیطان، به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل انحراف انسان در آموزه‌های اسلامی، در قرآن کریم ابعاد گوناگونی یافته است که از تحریک شهوات و تزیین گناه تا ایجاد غفلت و یأس از رحمت الهی را دربر می‌گیرد. قرآن با توصیف شیطان به عنوان «عَدُوّ مُبین» (یوسف:۵) و تشریح شیوه‌های نفوذ او، از جمله «تزیین» (انفال:۴۸)، «تخویف» (آل‌عمران:۱۷۵) و «غرور» (لقمان:۳۳)، راه‌های ایمنی‌بخش متعددی را ارائه کرده است که بر ایمان، ذکر، توکل و پناه‌بردن به خداوند استوار است. در این میان، صحیفه سجادیه به عنوان منبعی اصیل و مکمل، ضمن دعاهای عمیق خود، بُعد تربیتی و کاربردی مقابله با وسوسه را تبیین می‌کند. امام سجاد(ع) در فرازهایی از دعاهایی چون دعای هفدهم (در پناه بردن از شر شیطان) و دعای بیستم (در استقامت بر طاعت)، سازوکارهایی مانند تثبیت قلب در یاد خدا، تقویت اراده معنوی، طلب مدد از ملائکه رحمت و انقطاع قلب از عوامل دنیوی را بیان می‌کنند. تحلیل تطبیقی این دو منبع نشان می‌دهد که قرآن، مبانی هستی‌شناختی و راهبردهای کلی مقابله را ترسیم می‌نماید و صحیفه سجادیه این اصول را در قالب تمرین‌های عبادی و عرفانی به عرصه زندگی روزمره مومن وارد می‌کند. این هم‌افزایی موجب می‌شود که مواجهه با وسوسه‌های شیطان نه صرفاً نظری، بلکه عملی و مستمر گردد و فرآیند «تسلیم به هدایت الهی» در مسیر تربیت دینی فرد و جامعه تحقق یابد.

 

کلیدواژه ها: قرآن کریم، وسوسه شیطان، صحیفه سجادیه