پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

تمدن اسلامی به عنوان یکی از باشکوه‌ترین و مؤثرترین تمدن‌های تاریخ بشری، در عرصه‌های اندیشه، فرهنگ، هنر و علوم مختلف دستاوردهای عظیمی به جای گذاشت. با این حال، بررسی جایگاه و میزان مشارکت زنان مسلمان در این فرایند تمدن‌سازی، به ویژه در حوزه علم و دانش، همواره با خلأهای پژوهشی مواجه بوده است. این مسئله از آن جهت حائز اهمیت است که آموزه‌های اسلامی، به ویژه قرآن کریم، بر اهمیت کسب علم تأکید کرده و هیچ محدودیتی جنسیتی در این زمینه قائل نشده است. با وجود این تأکیدات، بررسی‌های جامع و متمرکز بر نقش علمی زنان مسلمان در تمدن‌سازی اسلامی، به ویژه با تکیه بر تفاسیر معاصر قرآن کریم، همچنان ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین هدف از این مقاله که به روش توصیفی-تحلیلی و با ابزار کتابخانه‎ای تدوین شده است تبیین نقش علمی زنان مسلمان در تمدن‌سازی اسلامی از منظر تفاسیر معاصر است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفاسیر معاصر قرآن کریم، با رویکردی نوین و جامع، به نقش پررنگ و چندوجهی زنان مسلمان در پیشرفت‌های علمی و تمدن‌سازی اسلامی اذعان داشته و بر تأثیر بسزای دانش آنان در تربیت نسل و ارتقاء جامعه تأکید می‌کنند. این تفاسیر به نقش فعال زنان در انتقال و ترویج احادیث و علوم دینی، حضور و تأثیرگذاری در علوم تجربی مانند پزشکی و ریاضیات، و اهمیت دانش مادران در تربیت نسل فرهیخته اشاره کرده‌اند. در نهایت،  از منظر تفاسیر معاصر، زنان مسلمان نه تنها در حوزه علوم دینی، بلکه در عرصه علوم تجربی و تربیت نسل، مشارکت مؤثری در تمدن‌سازی اسلامی داشته‌اند. این مشارکت، ریشه در مبانی قرآنی و تفسیری دارد که بر برابری زن و مرد در کسب فضایل علمی و معنوی تأکید کرده و راه را برای نقش‌آفرینی گسترده زنان در ساختار تمدنی اسلامی هموار ساخته است.

 

کلیدواژها: تمدن، تمدن اسلامی، علم، مسلمان، تفاسیر، تفاسیر معاصر