چکیده
یکی از مباحث بنیادین در تربیت دینی و اخلاق اسلامی، نقش عزّت نفس در بازدارندگی انسان از گناه است. قرآن کریم و روایات معصومان(علیهم السلام) در موارد متعدد بر حفظ کرامت نفس و پرهیز از ذلّتِ معصیت تأکید کردهاند. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که میان «عزّت نفس» به مثابه احساس ارزشمندی درونی و «خودداری از ارتکاب گناه» چه نوع رابطهای برقرار است و آموزههای وحیانی چگونه به تبیین و تقویت این پیوند پرداختهاند. ضرورت تحقیق از آنجاست که تحلیل صحیح این رابطه، میتواند الگویی مؤثر برای تربیت اخلاقی و پیشگیری رفتاری در سطح فردی و اجتماعی ارائه دهد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای دادههای کتابخانهای صورت پذیرفته است. آیات قرآن کریم با رویکرد تفسیری ـ موضوعی بررسی و روایات معتبر استخراج و تحلیل محتوایی گردید. یافتهها نشان میدهد که عزّت نفس در منطق قرآن، ثمرۀ ایمان به خدا و آگاهی از کرامت ذاتی انسان است و هر اندازه این شناخت تقویت شود، میل به گناه در انسان تضعیف میگردد. همچنین در روایات معصومان(علیهم السلام) ، گناه به مثابۀ «ذلّ نفس» معرفی و ریشۀ بسیاری از لغزشهای اخلاقی، «فقدان احساس کرامت» دانسته شده است. در نتیجه، میتوان گفت رابطهای معنادار و دوسویه میان عزّت نفس و ترک گناه برقرار است؛ به گونهای که بازسازی عزت ایمانی و خویشتنداری در برابر وسوسهها، هر دو در پرتو معرفت توحیدی و تربیت اخلاقی دینی تحقق مییابند.
کلید واژه ها: عزّت نفس، گناه، خودکنترلی، کرامت انسان، آیات قرآن، روایات
پدیدآورندگان
استاد داور: فاطمه مرضیه حسینی کاشانی
استاد راهنما: معصومه شریفی
نویسنده: سهام شریفی
سطح: سطح3
رشته: تفسیر و علوم قرآن
برگزار کننده: قم
شهر: قم
مدرسه: قم - قم - مرکز آموزشهای غیرحضوری
