پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

در قرآن کریم،«قسم» به‌عنوان یک ابزار بلاغی و تأکیدی برای اثربخشی بیشتر در انتقال پیام‌های الهی به‌کاررفته است. در ساختار قسم قرآنی، دو رکن اصلی وجود دارد: مقسَم به (چیزی که به آن قسم‌خورده می‌شود) مانند پدیده‌های طبیعی (خورشید، ماه، ستارگان)، مکان‌های مقدس (کعبه) یا زمان‌های ویژه (عصر). مقسَم له (محتوای قسم یا نتیجه و هدف قسم) که معمولاً حقایق مهم اعتقادی، اخلاقی یا معادشناسی را شامل می‌شود. قسم‌های قرآن برای جلب‌توجه مخاطب به اهمیت «مقسَم له» و ایجاد باورپذیری بیشتر است. در بسیاری موارد، «مقسَم به» نماد یا نشانه‌ای از «مقسَم له» است. خداوند با انتخاب پدیده‌های باشکوه طبیعی به‌عنوان «مقسَم به»، انسان را به تفکر در هستی و درک عظمت آفریننده و پیام‌های الهی سوق می‌دهد. در جوامع عرب جاهلی که قسم بخشی از فرهنگ گفتاری بود، قرآن با این شیوه به تقویت مقبولیت پیام نزد مخاطبان پرداخت. قسم‌های قرآن تصادفی نیست، بلکه میان «مقسَم به» (سوگند) و «مقسَم له» (هدف سوگند) رابطه‌ای عمیق و هدفمند وجود دارد که بر اساس حکمت الهی طراحی‌شده است. این رابطه همسویی محتوایی، تربیتی و هنری دارد و نشان‌دهنده انسجام اعجاز آمیز آیات قرآن است.

 

کلیدواژه ها؛ رابطه، مقسم له، مقسم به قرآن