چکیده
پژوهش حاضر با عنوان «رویکرد سیاسی قرآن در برابر دشمنان با تأکید بر خطابهای (یا ایهاالذین آمنوا)» که به روش توصیفیـتحلیلی و بهصورت کتابخانهای صورت میپذیرد، در نظر دارد رویکرد سیاسی قرآن نسبت به دشمنان را در این خطابها مورد بررسی و کنکاش قرار دهد. در این پژوهش که در سه فصل تنظیم شده است، مسائلی نظیر علل جهاد، نحوه رفتار مردم در مقابل رهبر جامعه، ملاك دوستى و روابط دوستانه مسلمانان با ساير جوامع، روش دشمنان، ضرورت دشمنشناسی و راهکار مقابله با دسیسههای دشمنان با استفاده از تفاسیر و کتب مختلف بررسی میشود. هدف این پژوهش، تبیین اصول و راهبردهای قرآنی در مواجهه با دشمنان در دو حوزه سیاست خارجی و امنیت داخلی است.یافتههای پژوهش نشان میدهد رویکرد قرآن در این زمینه، رویکردی چندجانبه ست. در حوزه سیاست خارجی رویکردی بازدارنده دارد، ، قرآن کریم با نهی از دوستی و اطاعت از دشمنان، بر قطع رابطه و حرام بودن سلطه کفار تأکید میورزد که این اصل، ضامن حفظ استقلال و هویت اسلامی جامعه است. همچنین، شناخت حیلهها و شگردهای دشمن مانند تحریم اقتصادی، تهاجم فرهنگی و شایعهپراکنی به عنوان یک ضرورت راهبردی، جوامع اسلامی را برای مقابله هوشمندانه با دشمن توانمند میسازد. آیات قرآن کریم همچنین بیان میدارند که پیروی از دشمنان پیامدهایی نظیر رواج ظلم، کفر، بدعاقبتی و خشم الهی بهدنبال دارد. در حوزه امنیت و پایداری، قرآن بر حفظ آمادگی دفاعی دائمی، کسب اطلاعات از دشمن، صلابت و استقامت در نبرد، تقویت ایمان و نفی هرگونه سستی و فرار تأکید دارد. این آموزهها که با تکیه بر مفاهیم «جهاد» و «یاد خدا» تقویت میشوند، نه تنها بنیه دفاعی، بلکه همبستگی و روحیه فردی و جمعی مسلمانان را تقویت میکنند. در نتیجه، رویکرد سیاسی قرآن، ترکیبی از سیاست بازدارندگی و تقویت توان مقاومت است. عمل به این آموزهها، جوامع اسلامی را در برابر تهدیدات متنوع معاصر مصونیت میبخشد.
کلیدواژه ها: تفسیر، خطاب یا ایها الذینآمنوا، دشمن، دشمنشناسی، سیاسی، رویکرد سیاسی قرآن
پدیدآورندگان
استاد داور: صالح قنادی
استاد راهنما: نسیم تیموری
نویسنده: زهرا ندیم کاموئی
سطح: سطح3
رشته: تفسیر و علوم قرآن
برگزار کننده: قم
شهر: قم
مدرسه: قم - قم - مرکز آموزشهای غیرحضوری
