چکیده
معماری و شهرسازی اسلامی نه تنها بیانگر هویت فرهنگی و دینی جوامع است، بلکه زمینهساز سبک زندگی انسانی و تعامل اجتماعی در محیطهای شهری نیز محسوب میشود. در عصر حاضر، نفوذ الگوهای غربی و فرآیند جهانیسازی، تهدیدی جدی برای اصالت و شاخصههای معماری اسلامی ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف شناسایی شاخصههای اصلی معماری و شهرسازی اسلامی و بررسی تأکیدات مقام معظم رهبری در این حوزه انجام شده است. روش تحقیق توصیفی و مبتنی بر جمعآوری دادهها از منابع کتابخانهای و اسنادی است. یافتهها نشان میدهد شاخصههایی از جمله حفظ هویت و فرهنگ بومی، توجه به عدالت اجتماعی، ترویج سبک زندگی اسلامی، تلفیق تاریخ و نوآوری، و بهرهگیری از محیط معنوی و زیستمحیطی، عناصر بنیادین در معماری و شهرسازی اسلامی هستند. همچنین، نقش آموزش و مدیریت هوشمند شهری در تقویت و تداوم این شاخصهها برجسته است. این پژوهش نشان میدهد تحقق معماری اسلامی مستلزم همافزایی میان فرهنگ، سیاستگذاری و طراحی شهری است تا محیطی پویا، هویتمند و سازگار با ارزشهای دینی و اجتماعی شکل گیرد.
کلیدواژهها: معماری اسلامی، شهرسازی اسلامی، هویت فرهنگی، سبک زندگی اسلامی، عدالت اجتماعی، نوآوری تاریخی
