چکیده
گسترش عملیات روانی و تهاجم شناختی دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی، یکی از مهمترین چالشهای جوامع اسلامی در عصر حاضر بهشمار میآید. در این شرایط، «جهاد تبیین» بهعنوان راهبردی اساسی برای مقابله با تحریف، شبههافکنی و انحراف افکار عمومی، جایگاهی ویژه در منظومه فکری و فقهی اسلام یافته است. با این حال، ابعاد فقهی جهاد تبیین، بهویژه از حیث احکام تکلیفی و وضعی متوجه حاکمیت، نخبگان و عموم مکلفین، نیازمند تبیین و تحلیل دقیق علمی است. هدف این پژوهش، تبیین جایگاه جهاد تبیین در فقه اسلامی و بررسی مسئولیتها و پیامدهای فقهی مترتب بر آن در مواجهه با عملیات روانی ـ تهاجمی دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی است. ضرورت انجام این تحقیق از آنجا ناشی میشود که تقلیل جهاد تبیین به یک فعالیت صرفاً فرهنگی یا توصیهای اخلاقی، میتواند موجب غفلت از بار تکلیفی و مسئولیتزای آن و در نهایت تضعیف امنیت فکری و روانی جامعه اسلامی شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از منابع معتبر فقهی، اصولی، قرآنی و بیانات مقام معظم رهبری، به تحلیل مفاهیم بنیادین، ادله شرعی و قواعد فقهی مرتبط با جهاد تبیین پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که جهاد تبیین در شرایط تهاجم روانی، واجد ماهیت وجوب بوده و بسته به شرایط، میتواند بهصورت وجوب عینی، کفایی یا مشروط تحقق یابد. همچنین حاکمیت اسلامی و نخبگان، بهدلیل نقش و اثرگذاری گستردهتر، از مسئولیت مضاعف فقهی برخوردارند و ترک جهاد تبیین میتواند موجب ضمان شرعی و تحقق مفسده عمومی شود. نتایج تحقیق بر ضرورت نهادینهسازی جهاد تبیین بهعنوان یک تکلیف فقهی مستمر در صیانت از ایمان عمومی، امنیت روانی جامعه و حفظ نظام اسلامی تأکید دارد.
کلیدواژهها: جهاد تبیین، عملیات روانی، احکام تکلیفی، احکام وضعی، فقه اجتماعی، فقه حکومتی.
پدیدآورندگان
استاد داور: داو.د غائبی
استاد راهنما: صدیقه سادات سید تاج الدینی
نویسنده: زهرا رضائی دولیسکان
سطح: سطح3
رشته: فقه و اصول
برگزار کننده: قم
شهر: قم
مدرسه: قم - قم - مرکز آموزشهای غیرحضوری
