پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

از نظر قرآن و سنت، آخرتگرایی از ارکان اصلی تربیت دینی به شمار میرود و تأکید فراوانی بر یاد مرگ، توجه به حسابرسی قیامت و انگیزه سازی برای اعمال صالح از این رهگذر شده است. به همین دلیل، توجه به آخرتگرایی و پرورش آن در بُعد فردی و اجتماعی، از جایگاه والایی در معارف دینی برخوردار است.

یکی از چالش های اساسی جوامع معاصر، غفلت از اهمیت آخرت و تأثیر آن بر زندگی دنیوی است. قرآن کریم همواره زندگی دنیا را متاعی اندک و زودگذر معرفی کرده و بر لزوم جهت دهی به اعمال دنیوی با نیت اخروی تأکید دارد. همچنین روایات اهل بیت (علیهم السلام) به طور مکرر انسان را به یاد معاد، حساب رسی اعمال و پاداش و کیفر اخروی متوجه ساخته اند تا انگیزهٔ عمل صالح تقویت شود و انسان به هدف نهایی، یعنی رضوان الهی و بقای جاودانه دست یابد. از سوی دیگر، در جوامع مسلمان، بسیاری از افراد در درک و پیاده سازی مفاهیم دینی، به ویژه معادشناسی، دچار ضعف و کم توجهی شده اند.

این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی به بررسی و تبیین راهکارهای آخرتگرایی از منظر قرآن و سنت پرداخته است و نشان میدهد که آخرت گرایی نه یک تزئین معنوی بر زندگی بلکه ستون فقرات هویت دینی و تنها راه نجات انسان معاصر از پوچی و بی هدفی است. غفلت از آن حتى با انبوهی از عبادات ظاهری انسان را به مفلسین یوم القيامة تبدیل میکند و توجه عملی به آن حتی اندک،  زندگی را به بهشتی جاری در دنیا بدل می سازد.

به این ترتیب  میتوان مفهوم آخرتگرایی را به زبان علمی و منطقی تبیین کرد و آن را در زندگی عملی انسانها به کار بست. از منظر قرآن و روایات، راهکارهای رسیدن به آخرتگرایی عبارت اند از: یاد مستمر مرگ، عمل با نیت خالص، ترک دلبستگی بیش از حد به دنیا و پیروی از تعالیم وحیانی.

آخرتگرایی نه تنها عامل تزکیهٔ نفس و اصلاح اخلاق است، بلکه معیار سنجش ارزش اعمال و نیتها نیز به شمار میرود و غفلت از آن موجب سقوط معنوی انسان خواهد شد.

امید است این نوشتار جرقه ای باشد برای بازگرداندن رنگ و بوی قیامت به کوچه و بازار مسلمانان و گامی کوچک در راستای تحقق آرمان بزرگ حیات طیبه که وعده حتمی خداوند به مؤمنان آخرت گرا است.

 

واژگان کلیدی : آخرت، آخرت‌گرایی، سنت، قرآن، مرگ.