پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

گسست نسلی، در ادبیات جامعه‌شناختی و دینی به فاصله فکری، ارزشی و رفتاری میان نسل‌ها اشاره دارد و هنگامی رخ می‌دهد که پیوند طبیعی میان نسل‌ها در حوزه‌های معرفتی، هویتی و فرهنگی دچار اختلال شود. این مفهوم در منابع علمی با اصطلاحاتی چون «شکاف» و «انقطاع» و در قرآن با واژه‌هایی مانند «خلف»، «خلائف» و «استخلاف» تبیین شده است. از نگاه دینی، گسست نسلی تنها اختلاف زمانه نیست، بلکه فاصله‌ای معنوی و معرفتی است که مانع از انتقال صحیح ارزش‌ها و هنجارهای الهی می‌شود.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع قرآنی، روایی و مطالعات علمی، به بررسی عوامل ایجادکننده و شتاب‌دهنده گسست نسلی و راهکارهای برون‌رفت از آن پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد جهل دینی، ضعف پیوندهای اعتقادی، بهره‌گیری از منابع انحرافی و التقاطی، تغییرات فرهنگی سریع، نفوذ رسانه‌های بی‌ضابطه، کاهش الگوهای اصیل و ناتوانی نهادهای تربیتی از مهم‌ترین زمینه‌های شکل‌گیری شکاف نسلی هستند. قرآن و روایات با ارائه الگوهای روشن تربیتی بر پیوستگی نسلی، هدایت عقلانی، تربیت مبتنی بر حکمت و بازتولید ارزش‌های دینی متناسب با مقتضیات زمان تأکید کرده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد برون‌رفت از گسست نسلی تنها از طریق احیای تربیت دینی، تقویت عقلانیت و بصیرت، صیانت از منابع معرفتی، بازسازی نقش خانواده و نهادهای فرهنگی، و بهره‌گیری از زبان هنر و رسانه برای انتقال ارزش‌ها امکان‌پذیر است. این پژوهش چارچوبی بومی و کاربردی برای کاهش شکاف نسلی و تقویت انسجام هویتی در جامعه اسلامی ارائه می‌کند.

 

کلیدواژه‌ها: گسست نسلی، شکاف نسلی، آیات قرآن، روایات اهل‌بیت، تربیت دینی، الگوهای بین‌نسلی، سواد رسانه‌ای.