پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

فرهنگ جاهلی یکی از فرهنگ‌های عربی میان قوم عرب می‌باشد که دربردارنده عناصر انحرافی است و پیامبر (ص) و امام علی (ع) هرکدام به فراخور شرایط سیاسی و اجتماعی جامعه، اقداماتی را برای مقابله با آن انجام داده‌اند. چنانچه، اقدام پیامبر (ص) را می‌توان در زمینه عناصر انحرافی فرهنگ جاهلی همانند بی‌سوادی، خرافات، فساد و فحشا، فرهنگ انحرافی در امور عبادی، جویا شد که البته امام علی (ع) علاوه بر مقابله با عناصر انحرافی فوق، به مبارزه با غرور و تعصب نیز پرداختند. از این نظر مهم است که عناصر انحرافی جاهلی دوره پیامبر (ص) در دوره امام علی (ع) بازگشته بود. از این‌رو، پژوهش حاضر به مقایسه میان مواجهه پیامبر (ص) و امام علی (ع) با عناصر انحرافی فرهنگ جاهلی پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هم پیامبر اکرم (ص) و هم امام علی (ع) با عناصر انحرافی فرهنگ جاهلی از جمله فرهنگ نادرست عبادی، فرهنگ نادرست فساد و فحشا، فرهنگ جهل و بی‌سوادی، سنت خرافی مبارزه کرده‌اند و تلاش کرده‌اند فرهنگ اصیل اسلامی را به مسلمانان نشان دهند و این فرهنگ را در میان مردم نهادینه کنند و اما تمایز اقدامات آن‌ها این بوده است که پیامبر (ص) در دوره کفر بوده و صفوف مبارزه با عناصر جاهلی آشکار بوده و دشمنان واضح بودند که نوع مبارزه با عناصر جاهلی را متمایز می‌کرد؛ اما دوره امام علی (ع)، دوره نفاق بوده و افرادی که به عناصر جاهلی رجوع کرده بودند، خود دارای مقام برجسته و شخصیت مهم در اسلام بودند و امام علی (ع) همانند پیامبر (ص) با شخصیت‌های معلوم‌الحال که بر طبق عناصر جاهلی زندگی می‌کردند، مواجه نبود؛ بلکه با جماعت منافق روبه‌رو بود که عناصر جاهلی را به طور مخفیانه در زندگی خود پیاده می‌کردند و این مسئله یعنی همان نفاق و دورویی، مبارزه را سخت‌تر می‌کرد. وجه تمایز دیگر، گوناگونی عقاید در دوره امام علی (ع) بوده که این مسئله مبارزه با عناصر جاهلی را سخت می‌کرد.

 

واژگان کلیدی: فرهنگ جاهلی، عناصر انحرافی، اقدام پیامبر (ص)، اقدام امام علی (ع)