پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده:

بررسی حیات و عملکرد شخصیت‌های صدر اسلام، به‌ویژه افرادی که هم‌عهد رسول خدا (ص) را درک کرده و هم در تحولات پس از رحلت ایشان نقش‌آفرین بوده‌اند، ضرورتی مهم برای تبیین واقع‌بینانه تاریخ اسلام است. یکی از این شخصیت‌ها، عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب است که هم‌زمان با پیامبر اسلام زیسته و در دوران خلفا، اهل‌بیت (ع)، و تحولات بزرگ سیاسی و اجتماعی قرن نخست هجری حضور مؤثر داشته است. پژوهش حاضر در چهار فصل تنظیم شده است: فصل نخست به کلیات، اهداف، ضرورت تحقیق، پرسش‌ها و فرضیات می‌پردازد؛ فصل دوم زمینه‌های تاریخی و سیاسی دوران عبدالله بن جعفر را بررسی می‌کند؛ فصل سوم مواضع و عملکرد سیاسی وی در برابر خلفا، اهل‌بیت (ع)، و خواص را تحلیل می‌نماید؛ و فصل چهارم به ابعاد اجتماعی، اخلاقی و تعامل او با مردم و ساختارهای اجتماعی اختصاص دارد. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی و مبتنی بر منابع تاریخی و روایی شیعه و اهل سنت است. یافته‌ها نشان می‌دهد عبدالله بن جعفر شخصیتی چندبعدی و اثرگذار در رخدادهای مهم زمانه خود بوده است. او در دوران خلافت امیرالمؤمنین (ع)، با ایشان بیعت کرد و در جنگ‌های جمل و صفین نقش نظامی و مشورتی داشت. با وجود عدم حضور در کربلا، فرزندانش را به یاری امام حسین (ع) فرستاد. پس از عاشورا، با دستگاه خلافت اموی ارتباط برقرار کرد و حتی در وقایع مهمی چون واقعه حرّه و مشورت با یزید نقش داشت. در دوره‌های بعد نیز با زبیریان و مروانیان ارتباط داشت. این حضور پیوسته در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی، او را به شخصیتی قابل‌تحلیل و تأمل در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.

واژگان کلیدی: عبدالله‌بن جعفر،حیات سیاسی ،حیات اجتماعی،نبردصفین،قیام حره،همسرزینب(س)