چکیده
ایران دارای فرهنگی غنی و پیشرفته در زمینه تغذیه و آداب غذایی است که ریشه در ارزشهای دینی و مذهبی دارد. مستشرقان و سیاحان خارجی در سفرنامههای خود، به تحلیل آداب و رسوم غذایی در میهمانیها، شیوههای تهیه و مصرف غذا و تأثیر عمیق این ارزشها بر سفرهی ایرانی پرداختهاند. هدف از تدوین این پژوهش، بررسی شباهتها و تمایزهای آداب سفره در دوران صفوی و قاجار، با تکیه بر منابع دست اول (سفرنامهها) است. در این تحقیق، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع تاریخی و سفرنامهها، به بررسی تطبیقی آداب سفره در دو عصر یادشده میپردازیم. نتایج این تحقیق نشان میدهد که آداب اخلاقی ثابت و پایدار (مانند مهماننوازی، شکرگزاری، استفاده از دست راست، پرهیز از اسراف و کمک به فقرا) در هر دو دوره صفوی و قاجار بهعنوان اصول بنیادی حفظ شدهاند. تمایزات اصلی عمدتاً در سطح تشریفات و ابزار مشاهده میشود: در عصر صفوی، شکوه درباری بیشتر ریشه در سنت و مذهب داشت و آداب سادهتری در عموم رایج بود؛ اما در عصر قاجار، بهویژه در دربار و طبقات بالا، شاهد نفوذ فزایندهی آداب و ابزار غربی (مانند استفاده از قاشق و چنگال) و افزایش تجملگرایی و اسراف در ضیافتهای رسمی هستیم. این تغییرات، آداب قاجار را از سادگی نسبی عمومی متمایز ساخت.
کلیدواژه : آداب سفره، صفویه، قاجاریه، سفرنامهها، فرهنگ ایرانی.
پدیدآورندگان
استاد داور: مهدی نور محمدی
استاد راهنما: حسین قاضی خانی
نویسنده: فاطمه حاجی پور الیاسی
سطح: سطح3
رشته: تاریخ
برگزار کننده: قم
شهر: قم
مدرسه: قم - قم - مرکز آموزشهای غیرحضوری
