پايگاه اطلاع رساني معاونت پژوهش مركز آموزش‌هاي غيرحضوري

چکیده

در مورد قضیه فی واقعه تحقیقات کمی صورت گرفته است ولی یک تحقیق جامع و مفصل در این مورد صورت نگرفته است از این رو هدف این تحقیق بررسی دیدگاه فقها و اصول دانان در مورد ویژگی ها و نشانه های قضیه فی واقعه در فقه امامیه است. سوال اصلی این است که ویژگی ها و نشانه های قضیه فی واقعه در فقه امامیه چیست و چه نقشی در صدور حکم دارند؟ که با روش توصیفی و تحلیلی و با روش جمع آوری کتابخانه ای به این نتایج دست یافته است: قضیه فی واقعه در علم اصول فقه با عنوان قضیه خارجی به کار رفته است ولی در فقه امامیه با نام های قضیه شخصی یا جزئی نیز به کار می رود. طبق نظر فقها اصل اولی در روایات، قضیه حقیقیه است یعنی شمول و جاودانگى دارند. اما اگر روایتی با روایات دیگر تعارض داشته باشد و میان فقها شهرتی نداشته باشد و به خاطر قضیه خاص یا از روی تقیه صادر شده باشد، آن قضیه فی واقعه است و ضابطه فقها در این گونه موارد، کنار گذاشتن روایت است و همچنین این روایت را مستند هیچ حکمی قرار نمی دهند و از آن افاده عموم نمی کنند. قضیه فی واقعه اختصاص به حالت خاص سائل و قضیه مورد نظر امام علیه السلام دارد لذا در بیشتر باب های فقهی مورد استناد فقها قرار گرفته است ولی به خاطر وجود ویژگی هایی چون جزئی بودن موضوع حکم، اجمال و تعارض با مسلمات فقهی دیگر، حکم به عدم سرایت آنها داده می شود.

 

کلید واژگان: قضیه فی واقعه، قضیه حقیقیه، عدم شهرت، عدم سرایت، تقیه، ابواب فقهی.