واژه «تشابه» در زبان فارسی به معنای شباهت یا همسانی دو یا چند چیز با یکدیگر است. سیر تطور معنایی این واژه دارای نکات جالبی است که بهمرورزمان و با تغییر کاربردهای زبانی و اجتماعی شکلیافته است. تشابه در قرآن به دو معنا بهکاررفته؛ همانند و یکسان بودن، این دو معنا درباره واژه تشابه در جایجای قرآن و آیات مختلف بیان شده است و در هر آیه مفهوم و معنای ویژه خود را بیان میکند. این معانی در باب واژه «تشابه» در هر آیه مفاهیمی جدا و تطور معنایی که بازگوکننده معنای مستقل از دیگر معنای است را بیان میدارد. هدف پژوهش حاضر بررسی سیر تطور معنایی واژه «تشابه» است که به شیوه توصیفی و روش کتابخانهای به بررسی و تبیین این واژه، سیر تطور معناشناسانه واژه تشابه در فرهنگ قرآن، بررسی معانی واژه تشابه در علوم مختلف، است که به طور اجمال بررسی شده است. یافتههای این تحقیق نشان میدهد که واژه «تشابه» در طول تاریخ تفسیر تغییرات معنایی و مفهومی قابلتوجهی داشته است. مکاتب تفسیری مختلف نیز برداشتهای متفاوتی از این واژه داشتهاند که این تفاوتها تأثیر قابلتوجهی بر تفسیر آیات متشابهات داشته است. همچنین این تحقیق نشان میدهد که واژه «تشابه» نقش مهمی در مباحث کلامی و اصولی ایفا کرده است و این نقش در طول زمان تغییر کرده است. بررسی این واژه نیازمند توجه به تحولات تاریخی و تأثیر مکاتب تفسیری مختلف نیز برداشتهای متفاوتی از این واژه داشته است.
کلیدواژهها: تشابه، تطور، سیر، معنای تشابه، منابع تفسیری
