مسئله معاد و عذاب اخروی همواره از مهمترین مباحث اعتقادی در الهیات اسلامی بوده است. آموزههای قرآن و سنت، جهنم را حقیقتی واقعی، ثابت و اجتنابناپذیر برای اهل گناه معرفی میکنند. در این میان، ادعیه مأثور بهویژه صحیفه سجادیه با نگاهی عمیق و عرفانی به موضوع معاد و عذاب میپردازد. دعای سیودوم از این صحیفه شریف، تصویری دقیق، دردناک و تأملبرانگیز از عذاب جهنم ارائه داده و همزمان راهکارهای رهایی از آن را نیز بیان میکند. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با بهرهگیری از منابع تفسیری، روایی و عرفانی، به بررسی ویژگیهای عذاب جهنم و راههای نجات از آن در دعای مذکور میپردازد. در این تحقیق، نخست مفاهیم کلیدی همچون عذاب، جهنم و دعای سی و دوم تبیین شده است، سپس ویژگیهای بارز عذاب دوزخ از منظر امام سجاد (ع) در فرازهای مختلف دعا تحلیل گردیده است؛ ویژگیهایی چون شدت، دوام، تنوع، حسرتانگیزی، تاریکی است. در ادامه نیز راهکارهای نجات از عذاب همچون تضرع، توسل، اعتراف به گناه، توبه واقعی، امید به رحمت الهی و شفاعت موردبررسی قرار گرفته است. نتیجه این پژوهش، بیانگر آن است که شناخت ژرف از عذاب جهنم در دعاهای مأثور نهتنها باعث ترس، بلکه عامل اصلاح و تربیت نفس و تقرب به رحمت واسعه الهی میشود.
واژگان کلیدی: عذاب جهنم، دعای سیودوم، صحیفه سجادیه، توبه، نجات، خوفورجا.
