چکیده
نماز به عنوان ستون دین و یکی از ارکان بنیادین در فقه امامیه، نقشی محوری در حیات فردی و اجتماعی مسلمانان ایفا میکند. این پایاننامه به تحلیل دقیق و نظاممند «حکم و مجازات ترک نماز» در فقه امامیه میپردازد و ابعاد پیچیده این مسئله را با تکیه بر آراء فقها و ادله شرعی واکاوی میکند. پژوهش حاضر ضمن تبیین مفاهیم کلیدی، میان صور مختلف ترک نماز تمایز قائل میشود. در این راستا، حکم «ترک عمدی از روی انکار و حلالشماری» (استحلال)، که به مثابه انکار ضروری دین بوده و منجر به ارتداد میگردد، به تفصیل بررسی شده و مجازاتهای آن برای مرتد فطری و ملی، اعم از زن و مرد، تشریح شده است. در مقابل، حکم «ترک عمدی از روی سستی و سهلانگاری» (تهاون)، که گناهی کبیره محسوب میشود اما به کفر نمیانجامد، مورد بحث قرار گرفته است. مجازات این نوع ترک نماز، شامل تعزیر در مراتب اول و دوم است و اختلاف نظر فقها در باب وجوب قتل در مرتبه سوم یا چهارم، با توجه به روایات متعارض و اصل احتیاط در دماء، تحلیل گردیده است. علاوه بر این، پیامدهای دنیوی و اخروی ترک نماز، از جمله سلب برکت از رزق و عمر، ذلت، تسلط شیطان، گرفتاری هنگام مرگ، حبط اعمال و محرومیت از شفاعت اهل بیت (ع) به عنوان نتایج طبیعی قطع ارتباط با پروردگار، به صورت مستند بیان شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که نظام فقهی شیعه با نگاهی دقیق، میان انکار قلبی و سستی عملی تفاوت قائل شده و برای هر یک، حکم و مجازات متناسبی را بر اساس ادله شرعی تعیین نموده است. این پژوهش در نهایت میکوشد تا با ارائه تصویری جامع از این مبحث، اهمیت حیاتی نماز و تبعات سنگین ترک آن را در نظام حقوقی و معنوی اسلام تبیین نماید.
کلید واژهها: ترک نماز، حکم نماز، مجازات نماز، ترک عمدی نماز، سهل انگاری در نماز
پدیدآورندگان
استاد داور: مریم برقعی
استاد راهنما: احمد صابری مجد
نویسنده: فرزانه رستگارنیک
سطح: سطح3
رشته: فقه و اصول
برگزار کننده: قم
شهر: قم
مدرسه: قم - قم - مرکز آموزشهای غیرحضوری
